Bursa'da Raylı Sistemler: Kümelenme ve Tedarik Zinciri

BTSO'ya göre ilk Raylı Sistemler UR-GE projesine katılan firmaların ihracatında yüzde 65'lik bir artış sağlandı. Kümelenme üyesi bir Bursa firmasının Avrupa Birliği üyesi Polonya'nın Olsztyn kentine gerçekleştirdiği ilk tramvay ihracatı da Oda tarafından sektör için bir dönüm noktası olarak değerlendirildi. Resmi istatistiklerde raylı araçlar, havacılık ve gemi gibi alanlarla birlikte diğer ulaşım araçlarının imalatı (NACE 30) başlığında izleniyor. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın 2021 verilerine göre Bursa'da bu kodda 488 kişi çalışıyordu. Bu rakam yalnızca araç imalatı olarak kaydedilen faaliyeti yansıtır; raylı sistemlere parça veren firmaların önemli bir kısmı makine, metal veya elektrik-elektronik gibi başka faaliyet kodlarında kayıtlı olabilir.

Yerleşim açısından, Karacabey'deki Bursa Teknoloji OSB (TEKNOSAB) Raylı Sistemler Teknolojisi Sanayii'ni hedeflediği on stratejik sektör arasında sayıyor. Raylı araç tedarik zinciri; gövde ve şasi için kaynaklı çelik ve alüminyum konstrüksiyon, boji ve aktarma organları, fren ve kapı sistemleri, iç donanım ve koltuk, kablaj ile sinyalizasyon ve elektrik ekipmanları gibi kırılımlardan oluşur. Bu kalemlerin bir kısmı, ilin otomotiv ve makine sanayisinde de kullanılan imalat yetkinliklerine dayanır.

Bu alanda tedarikçi olmak isteyen firmaların demiryolu standartlarına uyumu öne çıkar. Demiryolu araçlarına kaynaklı parça verecek firmalardan genellikle EN 15085-2 kaynak yeterlilik belgesi istenir. Araç üreticileri tedarikçilerinde ISO 22163 (eski adıyla IRIS) ile uyumlu bir kalite yönetim sistemi arayabilir; iç donanım ve kablaj tedarikçileri için ise EN 45545 yangın güvenliği gereklilikleri belirleyicidir. Raylı sistem projelerinin önemli bir bölümü kamu ihaleleriyle yürüdüğünden, yerlilik oranı şartları, teslim takvimi ve uzun dönemli yedek parça yükümlülükleri teklif öncesinde açıkça değerlendirilmelidir. Numune onayı ve tip testleri uzun sürebildiğinden, seri teslimat takvimi bu süreler hesaba katılarak planlanmalıdır.Alıcı tarafında ise tedarikçinin belge kapsamının ilgili ürün grubunu ve seviyeyi gerçekten içerip içermediği belge üzerinden kontrol edilmelidir.